Ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, χαράκτες πολιτικής και μέτοχοι από νησιά συζητούν πώς η νέα Στρατηγική της ΕΕ για τα Νησιά μπορεί να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες ευκαιρίες για τις νησιώτικες επιχειρήσεις και κοινότητες
Στις 8 Ιουλίου 2026, INSULEUR – το Δίκτυο των Νησιώτικων Θαλάμων Εμπορίου και Βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης – οργάνωσε με επιτυχία ένα εργαστήριο υψηλού επιπέδου διαδικτυακά με τίτλο "Ξεκλειδώνοντας Ευκαιρίες για Νησιώτικες Επιχειρήσεις: Πρακτικές Διαδρομές στο πλαίσιο της Νέας Στρατηγικής της ΕΕ για τα Νησιά (2026)", που έφερε κοντά εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών (CoR), της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (EESC), της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και της Επιτροπής Νησιών της CPMR.
Μεσολαβείται από Γιώργος Ασσωνίτης, Σύμβουλος για Θέματα ΕΕ και μέλος της Τεχνικής Επιτροπής του INSULEUR, το εργαστήριο παρείχε ένα από τα πρώτα θεσμικά διαλόγια μετά τη δημοσίευση της νέας Στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Νησιά, διερευνώντας το πώς η Στρατηγική μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών της Ευρώπης.
Ανοίγοντας την εκδήλωση, Γιάννης Roussos, Πρόεδρος του INSULEUR, υποδέχθηκε τους συμμετέχοντες και υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης ενός δυνατού διαλόγου μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των μετόχων από νησιά κατά την υλοποίηση της νέας Στρατηγικής. Τόνισε ότι το INSULEUR θα συνεχίσει να συμβάλει ενεργά με στοιχειοθετημένες προτάσεις για να διασφαλίσει ότι οι νησιώτικες επιχειρήσεις παραμένουν στο κέντρο της μελλοντικής ευρωπαϊκής πολιτικής.
Ένα σημείο αναφοράς για τα νησιά της Ευρώπης
Το εργαστήριο άνοιξε με ένα προ-εγγεγραμμένο λόγο-κλειδί από την Κα Θέμις Χριστοφίδου, Γενική Διευθύντρια Περιφερειακής και Αστικής Πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία παρουσίασε τη νέα υιοθετημένη Στρατηγική της Ευρώπης για τα Νησιά.
Περιγράφοντας τη Στρατηγική ως "ένα σημείο αναφοράς", τόνισε ότι για πρώτη φορά, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καθιερώσει ένα κοινό πλαίσιο αφιερωμένο ειδικά στα νησιώτικα εδάφη. Επεσήμανε ότι η Στρατηγική ανταποκρίνεται στις δομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν περισσότερα από 4.000 κατοικημένα νησιά και περισσότερα 17 εκατομμύρια Ευρωπαίων, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τα νησιά ως στρατηγικά στοιχεία για το μέλλον της Ευρώπης.
Η κα Χριστοφίδου παρουσίασε τους τέσσερις πυλώνες της Στρατηγικής – οικονομική ανάπτυξη και συνδεσιμότητα, ενέργεια και κλίμα, άνθρωποι και δημογραφική ανθεκτικότητα, και ασφάλεια και ετοιμότητα κρίσης – τονίζοντας ότι η επιτυχία της θα εξαρτηθεί τελικά από τη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών.
«Η υιοθέτηση της στρατηγικής δεν είναι η τερματική γραμμή—είναι το σημείο εκκίνησης. Η επιτυχία της εξαρτάται από όλους μας.»
Σημείωσε επίσης ότι η πολιτική συνοχής είχε ήδη ανακατευθύνει 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ προς τα νησιωτικά εδάφη κατά τη πρόσφατη αναθεώρηση της μεσοδιάσης, ενθαρρύνοντας όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς να αξιοποιήσουν πλήρως τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα υπάρχοντα και μελλοντικά κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα.
Από την αναγνώριση στην υλοποίηση: ένα κοινό μήνυμα από την ομάδα συζητητών
Παρόλο που κάθε μέλος της ομάδας προσέγγισε τη Στρατηγική από διαφορετική θεσμική προοπτική, ένα ισχυρό κοινό μήνυμα αναδύθηκε σε όλη τη συζήτηση: η Στρατηγική αντιπροσωπεύει ένα ιστορικό πολιτικό επίτευγμα, αλλά η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική υλοποίησή της μέσω συγκεκριμένης νομοθεσίας, μηχανισμών διακυβέρνησης και αποκλειστικών πολιτικών εργαλείων.
Ελένη Μαριανού: Μετατροπή του νέου πλαισίου σε πρακτική πολιτική
Εκπροσωπώντας το Κυπριακής Προεδρείας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ελένη Μαριάνου υποδέχθηκε με ικανοποίηση την υιοθέτηση του που περιέγραψε ως ένα εκ των ου ανέμενον κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα νησιά.
Αναγνωρίζοντας ότι η Στρατηγική δεν εισάγει νέα χρηματοδοτικά μέσα, υποστήριξε ότι παρέχει ένα σημαντικό θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορούν πλέον να χτιστούν νέοι πολιτικοί μηχανισμοί. Τόνισε τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) ως κρίσιμη ευκαιρία για ενσωμάτωση μιας νησιωτικής διάστασης στα μελλοντικά Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, εισαγωγή μηχανισμών ελέγχου για νησιά και διασφάλιση ότι οι ανησυχίες που σχετίζονται με νησιά αντικατοπτρίζονται συστηματικά σε όλη την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Επίσης, επισήμανε τη στενή σχέση μεταξύ της νέας Στρατηγικής για τα Νησιά και της επερχόμενης Στρατηγικής του Δικαιώματος Παραμονής, τονίζοντας ότι και οι δύο στοχεύουν τελικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κοινοτήτων των νησιών και στη δυνατότητα των πολιτών να παραμείνουν στα νησιά τους υπό ίσες συνθήκες με τα υπόλοιπα μέρη της Ευρώπης.
«Έχουμε πλέον ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα νησιά… τώρα πρέπει να σκεφτούμε λίγο έξω από τα συνηθισμένα και να δούμε πώς μπορούμε στην πραγματικότητα να δουλέψουμε με αυτό που έχουμε.»
Thomas Bajada: Η αναγνώριση πρέπει πλέον να γίνει δράση
Θωμάς Μπαχάντα, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Αντιπρόεδρος της Διακοινοβουλευτικής Ομάδας SEArica, χαρακτήρισε τη Στρατηγική ως σημαντική πολιτική πρόοδο, διότι για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει επίσημα τις δομικές πραγματικότητες και τα κόστη της νησιακότητας.
Ωστόσο, υποστήριξε ότι η αναγνώριση μόνη της δεν είναι επαρκής και κάλεσε για ταχεία μετάφραση σε συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα. Στηριζόμενος στο έργο του ως εισηγητής για τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα μελλοντικά Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Συνεργασίας, παρουσίασε αρκετές προτάσεις με στόχο να δώσει στα νησιά ισχυρότερη θέση στη μελλοντική πολιτική συνοχής.
Ανάμεσά τους ήταν η εισαγωγή ενός αποκλειστικού κεφαλαίου για τα νησιά στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής και ένα προτιμησιακό ποσοστό συγχρηματοδότησης έως 75% για έργα νησιών, αναγνωρίζοντας τα μόνιμα δομικά μειονεκτήματα που αντιμετωπίζουν τα νησιώτικα εδάφη.
Ενθάρρυνε επίσης οργανισμούς όπως το INSULEUR NETWORK να συνεχίσουν την υποστήριξη προς τα Μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να διασφαλίσουν ότι αυτές οι προτάσεις παραμένουν στην τελική νομοθεσία.
"Η Στρατηγική είναι μια καινοτομία: είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε την Επιτροπή να δηλώνει γεγονότα που ζούμε κάθε μέρα... αλλά είναι πολύ μακριά από αυτό που χρειάζεται πραγματικά και αυτό που χρειαζόμαστε είναι δράση. Η δράση μέχρι τώρα δεν υπάρχει."
Νόελ Φορμόσα: Κατασκευή της γνώμης των νησιών της Ευρώπης μαζί
Δίνοντας μία από τις πρώτες του δημόσιες παρεμβάσεις ως Εισηγητής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών για τη Στρατηγική της ΕΕ για τα Νησιά, Νόελ Φορμόσα χαιρέτισε τη Στρατηγική ως ένα ιστορικό επίτευγμα που προέκυψε από χρόνια συλλογικής υποστήριξης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και οργανισμούς νησιών, συμπεριλαμβανομένου του INSULEUR NETWORK.
Τόνισε ότι η επικείμενη γνώμη του για την Επιτροπή των Περιφερειών δεν θα σχολίαζε απλώς τη Στρατηγική της Επιτροπής, αλλά θα επιδίωκε να την ενισχύσει μέσω μιας εκτεταμένης διαδικασίας διαβούλευσης που περιλαμβάνει τοπικές αρχές, επιχειρήσεις, ακαδημαϊκούς κύκλους, την κοινωνία των πολιτών και δίκτυα νησιών σε όλη την Ευρώπη.
Υποδέχθηκε επίσης την αναγνώριση της Στρατηγικής σχετικά με το κόστος νησιακότητας, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα από τα πιο σημαντικά εννοιολογικά βήματα της διότι τελικά αναγνωρίζει ότι τα νησιά αντιμετωπίζουν μόνιμα δομικά κόστη που απαιτούν προσαρμοσμένες πολιτικές αποκρίσεις.
Προβλέποντας το μέλλον, προσδιόρισε δύο προτεραιότητες: διασφάλιση ότι η νησιοποίηση γίνεται καθοδηγητική αρχή στη μελλοντική ευρωπαϊκή νομοθεσία και εγγύηση ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές παίζουν κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή της Στρατηγικής.
"Σήμερα δεν είναι το τέλος της διαδικασίας. Σήμερα είναι η αρχή... Η ευθύνη μου δεν είναι απλώς να συντάξω τη γνώμη μου. Η ευθύνη μου είναι να κατασκευάσουμε τη γνώμη μας."
Ιωάννης Βαρδακαστάνης: Προς ένα Σύμφωνο Νησιών και ένα Νόμο Νησιών
Ομιλώντας εκ μέρους του Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Ιωάννης Βαρδακαστάνης καλωσόρισε τη Στρατηγική ως ένα σημαντικό ορόσημο, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει πλέον να προχωρήσει πέρα από τον συντονισμό προς μια πραγματικά ολοκληρωμένη πολιτική νησιών.
Υπενθυμίζοντας τη μακροχρόνια υποστήριξη του ΕΟΚΕ, επανέλαβε την πρόσκληση της Επιτροπής για ένα Σύμφωνο Νησιών υποστηριζόμενο από μια νομικά θεμελιωμένη Νόμου για τα Νησιά, μαζί με την εισαγωγή ενός ρήτρας νησιακότητας που απαιτεί από κάθε μεγάλη ευρωπαϊκή πολιτική να αξιολογήσει τον αντίκτυπό της στα νησιακά εδάφη.
Τόνισε επίσης ότι η διακυβέρνηση θα είναι καθοριστική, υποστηρίζοντας ότι τα νησιά δεν θα πρέπει απλώς να λαμβάνουν ευρωπαϊκή υποστήριξη, αλλά θα πρέπει να γίνουν ενεργοί εταίροι στο σχεδιασμό και την εφαρμογή μελλοντικών πολιτικών.
«Η Ευρώπη πρέπει πλέον να προχωρήσει από τη στρατηγική στη φιλοδοξία. Τα νησιά μας δεν θα πρέπει απλώς να λαμβάνουν υποστήριξη – θα πρέπει να ενδυναμωθούν για να ηγηθούν.»
Maria Garcies i Ramon: Από τη διάγνωση σε συγκεκριμένα μέτρα
Κλείνοντας το panel, Maria Garcies i Ramon, Εκτελεστική Γραμματέας του Επιτροπή Νήσων CPMR, καλωσόρισε την αναγνώριση της Στρατηγικής για το κόστος της νησιακότητας, αλλά υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει πλέον να προχωρήσει γρήγορα από τη διάγνωση σε συγκεκριμένη δράση.
Τόνισε ότι τα στοιχεία υπάρχουν ήδη και ότι τα μελλοντικά έργα θα πρέπει να εστιάσουν λιγότερο σε περαιτέρω ανάλυση και περισσότερο στην προσαρμογή των κανόνων για κρατικές ενισχύσεις, της νομοθεσίας για μεταφορές και των χρηματοδοτικών μέσων στις μόνιμες πραγματικότητες των νησιακών εδαφών.
Επισήμανε τη θαλάσσια και αεροπορική συνδεσιμότητα ως ουσιώδεις προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα και ζήτησε αξιολογήσεις του αντίκτυπου στα εδάφη κατά την αναθεώρηση μεγάλης ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ιδίως σε σχέση με τις πολιτικές για το κλίμα και τις μεταφορές.
Τέλος, τόνισε τη στενή σχέση μεταξύ της Στρατηγικής για τα Νησιά και της επερχόμενης Στρατηγικής Δικαιώματος Παραμονής, σημειώνοντας ότι η διατήρηση των ανθρώπων στα νησιά απαιτεί περισσότερα από την προστασία των δημόσιων υπηρεσιών—απαιτεί τη δημιουργία ευκαιριών για επιχειρήσεις, καινοτομία και αποδεκτή απασχόληση.
«Η στρατηγική φαίνεται να είναι περισσότερο μια άσκηση διάγνωσης παρά προτάσεων για συγκεκριμένες δράσεις… τώρα η μετάβαση από την αναγνώριση στην προσαρμοσμένη νομοθεσία, χρηματοδότηση και ευκαιρίες πρέπει να επιταχυνθεί.»
ΔΕΊΤΕ ΤΗ ΡΑΝΤΕΒΟΎ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΊΟΥ > https://www.youtube.com/watch?v=yaDI-gMbFaY