INSULEUR Tadotta d-Dikjarazzjoni ta' Syros: Pożizzjoni Komuni għal Politika tal-UE b'Saħħitha u Ambizzjuża għall-Gżejjer wara l-2027

In-Netwerk tal-Kmamar tal-Kummerċ u l-Industrija Insulari tal-Unjoni Ewropea (INSULEUR) adotta formalment il- Dikjarazzjoni ta' Siros, sejħa unifikata li tħeġġeġ lill-Unjoni Ewropea biex tpoġġi t-territorji gżejjer fiċ-ċentru tal-qafas ta’ politika tagħha għal wara l-2027. Fi żmien meta l-Kummissjoni Ewropea qed tħejji l-ġenerazzjoni li jmiss ta’ strumenti ta’ koeżjoni, INSULEUR tenfasizza li il-gżejjer iridu jirċievu r-rikonoxximent u l-appoġġ immirati li huma intitolati għalihom skont l-Artikolu 174 tat-TFUE, li jirrikonoxxi r-restrizzjonijiet permanenti u strutturali tagħhom.

Għaliex Huwa Meħtieġ Approċċ ta' Politika Ġdid

Għalkemm il-gżejjer huma msemmija espliċitament fit-Trattati tal-UE, il-politiki li jindirizzaw il-bżonnijiet tagħhom jibqgħu frammentat, inkonsistenti u insuffiċjentiDin in-nuqqas ta’ approċċ koerenti tirriżulta f’aċċess limitat għall-finanzjament, ostakli amministrattivi, u lakuni fl-investiment – sfidi li jaffettwaw b’mod partikolari lill-SMEs u l-mikrointrapriżi, is-sinsla tal-ekonomiji tal-gżejjer. INSULEUR tenfasizza li l-gżejjer Ewropej mhumiex territorji periferali iżda assi strateġiċi, essenzjali għall-koeżjoni tal-UE, il-ħarsien tal-ambjent, it-tranżizzjoni tal-enerġija, l-iżvilupp tal-ekonomija blu, u l-istabbiltà ġeopolitika. Mingħajr għodod adattati, l-inugwaljanzi territorjali se jaggravaw, u jdgħajfu l-għanijiet ta' koeżjoni tal-Unjoni. Dikjarazzjoni ta' Syros (002) (1)

Il-Viżjoni ta' INSULEUR għall-Qafas ta' Wara l-2027

Id-Dikjarazzjoni ta’ Syros titlob bidla deċiżiva: minn miżuri mxerrda għal miżuri qafas strutturat, fit-tul u legalment rikonoxxut għall-iżvilupp tal-gżejjer. INSULEUR targumenta li l-gżejjer iridu jiġu trattati bħala realtajiet reġjonali distinti li jeħtieġu politiki mfassla għall-isfidi u l-opportunitajiet tagħhom. Il-pilastri tal-politika tal-UE rakkomandati jinkludu:

• Inklużjoni espliċita tal-gżejjer fil-politika ta' koeżjoni, filwaqt li jirrikonoxxu l-iżvantaġġi strutturali tagħhom.
• Appoġġ aktar b'saħħtu għall-SMEs tal-gżejjer, u b'hekk jiġu żgurati l-kompetittività u t-tranżizzjoni ekoloġika/diġitali.
• Proċeduri simplifikati u proporzjonati, u b'hekk il-finanzjament tal-UE jsir ġenwinament aċċessibbli għall-atturi tal-gżejjer żgħar.
• Konnettività garantita tat-trasport, diġitali u tal-enerġija, trattat bħala dritt bażiku għaċ-ċittadini u n-negozji.
• Flessibbiltà fir-risponsi għall-kriżijiet u l-emerġenzi, l-indirizzar tar-riskji klimatiċi, id-diżastri naturali u x-xokkijiet ekonomiċi.
• Involviment formali tal-kmamar tal-gżejjer fit-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE, u jiżgura li l-għarfien lokali jsawwar il-politika tal-UE.
• Investiment akbar fis-sostenibbiltà u n-newtralità klimatika, b'għodod adattati għal ekosistemi insulari.
• Rwol ċar għall-Kmamar tal-Kummerċ bħala bennejja tal-kapaċità u muturi tal-innovazzjoni għall-SMEs tal-gżejjer. Dikjarazzjoni ta' Syros (002) (1)

Fil-qalba ta’ din il-viżjoni tinsab talba ċentrali: il-ħolqien ta' Strateġija tal-UE ddedikata għall-Gżejjer.

Mument Kritiku ta' Politika għat-Territorji tal-Gżejjer

Fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tagħha tal-Politika ta’ Koeżjoni f’April 2025, il-Kummissjoni Ewropea rrikonoxxiet l-isfidi uniċi li qed jiffaċċjaw il-gżejjer u ħabbret l-intenzjoni tagħha li tiżviluppa Strateġija speċifika għall-Gżejjer. Madankollu, il- Il-Programm ta’ Ħidma tal-Kummissjoni tal-2026 naqqas din l-ambizzjoni, u minflok tipproponi komunikazzjoni usa’ dwar “il-gżejjer u l-komunitajiet kostali”. INSULEUR tesprimi nuqqas ta' qbil qawwi b'din il-bidla fid-direzzjoni, twissija li r-raggruppament ta' gżejjer ma' żoni kostali kontinentali se jnaqqas il-fokus u jdgħajjef ir-rikonoxximent tal-insularità bħala kategorija territorjali distinta skont il-liġi tal-UE. Dikjarazzjoni ta' Syros (002) (1) In-netwerk jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex:

• Jafferma mill-ġdid l-impenn tiegħu ta' April 2025 biex tinbeda Strateġija tal-UE għall-Gżejjer waħedha.
• Tniedi konsultazzjoni inklużiva mal-partijiet interessati tal-gżejjer.
• Niżguraw li r-regolamenti futuri tal-UE jintegraw dispożizzjonijiet speċifiċi għall-insularità, billi jiġu evitati sitwazzjonijiet fejn ir-regoli ġenerali jegħlbu r-realtajiet tat-territorji gżejjer.

Strateġija dedikata u fit-tul biss tista’ tiżgura l-kontinwità, il-viżibilità u l-impatt fil-programmi kollha tal-UE, filwaqt li ssaħħaħ il-koeżjoni territorjali tal-Unjoni.

Appell għal Rispons Ewropew Qawwi u Magħqud

INSULEUR ittenni li l-gżejjer tal-Ewropa jinkorporaw innovazzjoni, wirt kulturali, bijodiversità, u rilevanza strateġikaMadankollu għadhom jiffaċċjaw pressjoni demografika, vulnerabbiltà klimatika, u sfidi limitati ta’ konnettività li se jintensifikaw biss mingħajr azzjoni kkoordinata. Id-Dikjarazzjoni ta’ Syros tirrappreżenta pożizzjoni magħquda mill-kmamar tal-gżejjer tal-Ewropa, li tappella għal ġustizzja, investiment strateġiku, reżiljenza u rikonoxximentHekk kif l-UE qed tifforma l-qafas tagħha għal wara l-2027, INSULEUR tinsab lesta li tikkollabora mal-istituzzjonijiet Ewropej biex tiżgura li it-territorji gżejjer m’għadhomx jiġu ttrattati bħala ħsieb sekondarju, iżda bħala msieħba essenzjali fil-futur tal-Ewropa.